Dự thảo Luật Thương mại điện tử định hình hành lang pháp lý cho kinh doanh số xanh, bền vững và minh bạch, thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện tại Việt Nam.
Yêu cầu tất yếu trong chuyển đổi số
Thương mại điện tử đang định hình lại cách thức sản xuất, phân phối và tiêu dùng toàn cầu. Tại Việt Nam, lĩnh vực này không chỉ đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tiêu dùng nội địa và xuất khẩu mà còn là động lực chính của tăng trưởng kinh tế số. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng này kéo theo những thách thức lớn về môi trường, minh bạch thông tin và công bằng trong không gian mạng.
Nhằm đáp ứng yêu cầu mới, Dự thảo Luật Thương mại điện tử được xây dựng với định hướng thúc đẩy kinh doanh số xanh, phát triển bền vững và minh bạch, tạo hành lang pháp lý công bằng và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số toàn diện.
Thương mại điện tử xanh – xu thế và yêu cầu phát triển
Dự thảo Luật đưa ra khái niệm “thương mại điện tử xanh và bền vững”, nhấn mạnh giảm thiểu tác động môi trường, hướng tới kinh tế tuần hoàn. Đây không chỉ là xu thế toàn cầu mà còn là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và bảo vệ tài nguyên.
Các doanh nghiệp cần tuân thủ Bộ hướng dẫn về thương mại điện tử xanh do Bộ Công Thương xây dựng, công khai mức độ tuân thủ của từng nền tảng và chủ động áp dụng công nghệ thân thiện môi trường. Những giải pháp như sử dụng vật liệu tái chế, tối ưu hóa hệ thống vận hành, chuyển đổi năng lượng xanh… sẽ giúp nâng cao năng lực cạnh tranh và củng cố uy tín thương hiệu.
Minh bạch thông tin – nền tảng của kinh doanh số bền vững
Dự thảo Luật đặt trọng tâm vào việc nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm pháp lý trong thương mại điện tử. Các nền tảng trung gian phải công khai điều kiện giao dịch, sản phẩm và thông tin chủ thể kinh doanh; lưu trữ dữ liệu giao dịch ít nhất 3 năm, bao gồm cả livestream bán hàng.
Cơ chế kiểm duyệt thông tin được đề xuất chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” để giảm gánh nặng cho doanh nghiệp, song vẫn đảm bảo khả năng xử lý nhanh hành vi vi phạm trong vòng 24 giờ theo yêu cầu từ cơ quan quản lý. Đồng thời, các nền tảng có trách nhiệm kiểm soát nội dung gian lận, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tạo môi trường cạnh tranh công bằng.
Cân bằng giữa quản lý và đổi mới
Một điểm nhấn khác trong dự thảo là quy định trách nhiệm của các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Các nền tảng có hoạt động đáng kể tại Việt Nam phải thành lập hoặc ủy quyền pháp nhân đại diện trong nước, đảm bảo năng lực tài chính và chịu trách nhiệm pháp lý.
Ngoài ra, các dịch vụ hỗ trợ như logistics, thanh toán trung gian và chứng thực hợp đồng điện tử cũng phải tuân thủ quy định, báo cáo định kỳ và không hợp tác với nền tảng vi phạm. Bộ Tài chính đang nghiên cứu triển khai cổng thanh toán thương mại điện tử xuyên biên giới để kiểm soát dòng tiền và tăng tính minh bạch.
Vai trò kiến tạo của Nhà nước
Dự thảo Luật không chỉ thiết lập khung pháp lý mà còn thể hiện vai trò chủ động của Nhà nước trong việc xây dựng chiến lược phát triển thương mại điện tử quốc gia. Bộ Công Thương sẽ điều phối nguồn lực, bao gồm Quỹ phát triển thương mại điện tử, để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi sang mô hình xanh, minh bạch và bền vững.
Đầu tư hạ tầng số, logistics thương mại điện tử, hệ thống thanh toán điện tử và phát triển nguồn nhân lực số cũng là những ưu tiên hàng đầu, đảm bảo khả năng thích ứng của doanh nghiệp trước sự thay đổi công nghệ và hành vi tiêu dùng.
Triển vọng cho kinh doanh số xanh và minh bạch
Với định hướng mới, Dự thảo Luật Thương mại điện tử tạo nền tảng cho sự phát triển của môi trường kinh doanh số xanh, bền vững và minh bạch. Đây không chỉ là yêu cầu tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn là cơ hội để doanh nghiệp Việt khẳng định vị thế trên thị trường trong nước và quốc tế.