HÀ NỘI, ngày 7 tháng 5 (Reuters) – Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam từ Trung Quốc và xuất khẩu sang Hoa Kỳ đều đạt mức kỷ lục sau đại dịch trong tháng Tư, giữa lúc diễn ra các cuộc đàm phán với Washington nhằm giảm thặng dư thương mại của Hà Nội và chiến dịch trấn áp hàng hóa Trung Quốc được vận chuyển qua lãnh thổ Việt Nam sang Hoa Kỳ.
Quốc gia Đông Nam Á này đang đối mặt với nguy cơ bị áp mức thuế lên tới 46% đối với hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ, nếu Nhà Trắng xác nhận mức thuế này sau khi giai đoạn tạm dừng áp thuế toàn cầu kết thúc vào tháng Bảy. Điều này có thể làm suy yếu mô hình tăng trưởng của Việt Nam và gây ảnh hưởng đến các tập đoàn đa quốc gia xuất khẩu từ Việt Nam, bao gồm Samsung và Nike.
Hà Nội đã đưa ra nhiều đề xuất với chính quyền Trump nhằm tránh mức thuế cao, trong đó có việc tăng cường kiểm soát hành vi chuyển tải bất hợp pháp hàng hóa Trung Quốc sang Mỹ thông qua Việt Nam. Hàng hóa được dán nhãn “Sản xuất tại Việt Nam” sẽ được hưởng mức thuế thấp hơn.
Tuy nhiên, các xu hướng thương mại đang thu hút sự chỉ trích từ Mỹ lại đang tăng tốc, điều này có thể làm phức tạp nỗ lực của Việt Nam trong việc đạt được nhượng bộ từ Mỹ trong các cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra.
Chính quyền Trump muốn giảm thiểu sự mất cân bằng thương mại, nhưng thặng dư thương mại của Việt Nam với Mỹ – vốn đã là một trong những mức cao nhất thế giới – đã tăng gần 25% trong 4 tháng đầu năm so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam.
Riêng trong tháng Ba, con số này đã vượt quá 13,5 tỷ USD – mức cao nhất từng ghi nhận trong một tháng, theo dữ liệu của Mỹ.
Nhiều lãnh đạo ngành công nghiệp cho biết, các nhà sản xuất tại Việt Nam đang gia tăng xuất khẩu sang Mỹ trước nguy cơ tăng thuế.
Trong tháng Tư, xuất khẩu sang Mỹ đạt hơn 12 tỷ USD, tăng 34% so với cùng kỳ năm ngoái, và là mức cao nhất kể từ sau đại dịch COVID-19, theo dữ liệu hải quan Việt Nam.
Cảng nước sâu Cái Mép – nơi xử lý phần lớn hàng hóa xuất khẩu bằng đường biển của Việt Nam sang Mỹ – đang chứng kiến làn sóng tăng mạnh các chuyến hàng, theo ông Soren Pedersen, phó chủ tịch SSA Marine, đơn vị vận hành một cảng tại Cái Mép và là một trong những nhà khai thác cảng lớn nhất thế giới.
Ông cho biết với Reuters rằng Cái Mép – nơi có mặt tất cả các hãng vận tải biển lớn, bao gồm Maersk, MSC và COSCO – đã có 26 tàu container được đặt lịch khởi hành hàng tuần sang Mỹ trong tháng Năm, “mức cao kỷ lục”, so với mức trung bình 20–22 tàu.
“Phần lớn các bến container hiện đang hoạt động ở mức hoặc gần mức công suất tối đa,” ông nói, lưu ý rằng điều này là để đón đầu khả năng tăng thuế trong tương lai.
NHẬP KHẨU TỪ TRUNG QUỐC
Cùng lúc đó, Việt Nam cũng đang gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc, với kim ngạch trong tháng Tư vượt 15 tỷ USD – mức cao nhất kể từ sau đại dịch, theo dữ liệu hải quan.
Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ trong những năm gần đây được thúc đẩy bởi nhập khẩu từ Trung Quốc, với giá trị và xu hướng biến động gần như tương đồng.
Nhập khẩu hàng hóa Trung Quốc – thường là linh kiện hoặc nguyên liệu thô phục vụ sản xuất tại các nhà máy ở Việt Nam – đã tăng gần 31% trong tháng Tư so với cùng kỳ năm trước. Trong cùng giai đoạn, sản xuất công nghiệp của Việt Nam tăng 8,9%.
Các quan chức Nhà Trắng đã cáo buộc Việt Nam chỉ là trạm trung chuyển cho hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc và đưa sang Mỹ, mà không hoặc chỉ có giá trị gia tăng rất nhỏ, không đủ để dán nhãn “Sản xuất tại Việt Nam”.
Đáp lại, Hà Nội đã bắt đầu chiến dịch siết chặt hành vi chuyển tải bất hợp pháp vào tháng Tư, tăng cường kiểm soát hàng hóa nhập khẩu và việc cấp chứng nhận xuất xứ sản phẩm.
Tác giả: Francesco Guarascio, Khanh Vu và Phuong Nguyen
Biên tập: Jacqueline Wong